فصل چهاردهم از باب سوّم از مقالهء دوّم در بيان سبب اجابت دعوات و حدوث امور خوارق عادات و سرّ انتفاع از زيارت « 1 » قبور مؤمنين و مراقد صالحين دانستى كه هر امرى كه حادث شود لا بدّ است مر او را از سببى حادث و اسباب حادثه در اين عالم بر دو گونه است : ارضى و سماوى . و سبب ارضى به دو چيز تمام شود : قوهء طبيعيّه يا اراديّه ؛ و قوه منفعله طبيعيّه يا نفسانيّه . و سبب سماوى كه مبدأ حدوث حادثى شود در اين عالم ، نيز بر دو گونه است : يكى بىمشاركت امور ارضيّه و آن بر دو نوع است : اوّل طبايع اجسام و قواى جسمانيّه فلكيّه « به حسب التشكّلات الواقعة منها مع القوى الأرضيّة » دوّم قواى نفسانيّه فلكيّه ؛ و ديگرى با مشاركت و نسبتى « 2 » از امور ارضيّه . بيانش آن است كه نفوس فلكيّه چون مدرك جزئياتند ، پس حاصل است مر ايشان را اطلاع بر جميع افراد و اشخاص كاينات ، خواه حاضره و خواه آتيه ، از راه ادراك اسباب و علل كه مستندند به فلكيات . و نيز هرآينه عالمند به وجوه خير و جهات مصلحت در اين موجودات بر وجهى كه مقتضاى نظام كلّ باشد ؛

--> ( 1 ) ب : زيارات . ( 2 ) ب ، ج : تسبّبى .